Διαταραχή ταυτότητας φύλου στα παιδιά


Είναι αρκετά σύνηθες τα παιδιά σε νεαρή ηλικία να παίζουν εναλλάξ τους ρόλους των δύο φύλων. Αυτό αποτελεί μία φυσιολογική διεργασία στην ανάπτυξη της ταυτότητας του φύλου. Μέσα από αυτό το εναλλασσόμενο παιχνίδι τα παιδιά μαθαίνουν να διαχωρίζουν τους αρσενικούς από τους θηλυκούς ρόλους. Οι γονείς ανησυχούν όταν βλέπουν το γιο τους να εμφανίζει συμπεριφορές που θεωρούνται θηλυπρεπείς, όπως να δοκιμάζει φορέματα, καλλυντικά, ή ακόμη και να προσποιείται ότι γεννά ή ότι θηλάζει ένα μωρό. Αντίστοιχα, κάποια κορίτσια υιοθετούν στο συμβολικό παιχνίδι τους ανδροπρεπείς ρόλους προσποιούμενα ότι είναι ο μπαμπάς ή εμφανίζουν αρρενωπές συμπεριφορές που οδηγούν στη περιγραφή του «αγοροκόριτσου». Αυτού του είδους οι συμπεριφορές αποτελούν συνήθως μεμονωμένα επεισόδια και έχουν προσωρινό χαρακτήρα και δε χρήζουν περαιτέρω ανησυχίας, εφόσον αποτελούν μία εμπειρία μάθησης στα πλαίσια της φυσιολογικής κοινωνικοποίησης του ρόλου των δύο φύλων.Αντίθετα, ανησυχία προκαλούν οι περιπτώσεις των παιδιών που στο πέρασμα του χρόνου αρνούνται να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους στις κοινωνικές προσδοκίες του φύλου τους. Η φυσική ανάπτυξη του φύλου του παιδιού είναι κανονική, δεν υπάρχει κάποια σωματική διαφυλική κατάσταση. Ο προσδιορισμός του φύλου του παιδιού είναι σαφής, είναι αγόρι ή κορίτσι. Ωστόσο, το παιδί παρουσιάζει διαταραχή στην ταυτότητα του φύλου ή διαταραχή στο ρόλο του φύλου. Εμφανίζει δηλαδή υπέρμετρα στοιχεία του φύλου του ή περισσότερα στοιχεία του αντίθετου φύλου από αυτά που επιτρέπει η κοινωνική νόρμα.


Μία περίπτωση μπορεί να είναι η παραποιημένη υπεραρρενωπότητα των αγοριών που φέρονται με έναν εμπόλεμο, καταστροφικό, βίαιο, ανεξέλεγκτο και αγενή τρόπο. Στη συμπεριφορά τους απουσιάζει κάθε στοιχείο κοινωνικής  ευγένειας και ευαισθησίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητο να ζητηθεί από τους γονείς η παρέμβαση ενός ειδικού. Μια άλλη παθολογική περίπτωση είναι τα θηλυπρεπή αγόρια, που απορρίπτουν την αρρενωπότητά τους μέχρι του σημείου να επιμένουν ότι είναι κορίτσια και ότι θέλουν να γίνουν μητέρες και να γεννήσουν μωρά. Τα αγόρια με τη διαταραχή της ταυτότητας του φύλου αποφεύγουν τα άλλα αγόρια και τις στερεότυπες αγορίστικες δραστηριότητες και τα βίαια παιχνίδια. Αντίθετα, θέλουν να παίζουν μόνο με κορίτσια και να ασχολούνται επίμονα με τυπικά κοριτσίστικα παιχνίδια, όπως κούκλες, κουζινικά. Επιπρόσθετα, ντύνονται με κοριτσίστικα ρούχα, δοκιμάζουν καλλυντικά και περούκες, και εκδηλώνουν στερεοτυπικά θηλυκές κινήσεις των χεριών, περπάτημα και  γενικά στάσεις του σώματος. Αυτή η αγορίστικη θηλυπρέπεια ξεπερνά τα φυσιολογικά επίπεδα περιέργειας που υποκινεί την ανακάλυψη των συμπεριφορών του αντιθέτου φύλου αποτελεί μία κλινική διαταραχή.
Σε σπάνιες περιπτώσεις το αγόρι μπορεί να βιώνει επίμονη δυσφορία για το φύλο του και ισχυρή ταύτιση με το αντίθετο φύλο σε βαθμό που να εκφράζει επιθυμία να αλλάξει φύλο. Όταν η δυσφορία του παιδιού είναι έντονη, επίμονη στο χρόνο και γενικευμένη υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις της διαταραχής ταυτότητας του φύλου. Θεωρητικά, η διαταραχή της συμπεριφοράς του ρόλου του φύλου στην ανάπτυξη του παιδιού μπορεί να παραλληλιστεί με την παρενδυσία στην ενήλικη ζωή, ενώ η διαταραχή της ταυτότητας του φύλου μπορεί να παραλληλιστεί με τον τρανσεξουαλισμό στην ενήλικη ζωή.

Στα κορίτσια οι έρευνες για τη διαταραχή αυτή είναι λιγότερες, αλλά φαίνεται ότι πάλι παρουσιάζουν μία μορφή υπερθηλυκότητας και μία μορφή υπεραρρενωπότητας. Ωστόσο, φαίνεται ότι η μορφή υπεραρρενωπότητας προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία στο ευρύτερο περιβάλλον. Ο λόγος είναι ότι τα κορίτσια εμφανίζουν πολλές συμπεριφορές που συγκρούονται με τα κοινωνικά στερεότυπα του φύλου τους και τα δυσκολεύουν στην κοινωνική προσαρμογή τους. Για παράδειγμα, τα κορίτσια με διαταραχή της ταυτότητας του φύλου αντιδρούν έντονα όταν τους ζητείται να φορέσουν κοριτσίστικα ρούχα, φούστες και φορέματα και συχνά αρνούνται να παρευρεθούν σε σχολικές ή άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις που απαιτείται να ντυθούν κατά αυτόν τον τρόπο. Επιδιώκουν η εικόνα τους να μοιάζει με αγοριού. Προτιμούν τα αγορίστικα ρούχα και τα αγορίστικα κουρέματα και χτενίσματα, και κάποιες φορές αλλάζουν ακόμη και το όνομά τους, αποκαλούνται με αγορίστικο όνομα. Κάνουν παρέα μόνο με αγόρια και παίζουν επιθετικά και αθλητικά παιχνίδια. Οι παιδικοί τους ήρωες είναι αγορίστικα πρότυπα δύναμης, όπως ο Σούπερμαν και ο Σπάιντερμαν. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις αντιδρούν στο γεγονός ότι πρέπει να ουρούν καθιστά και ισχυρίζονται ότι έχουν ή θα αποκτήσουν όρχεις και ότι δε θέλουν να αποκτήσουν στήθος και να έχουν έμμηνο ρύση.


Η διαταραχή της ταυτότητας του φύλου είναι πολύ σπάνια. Η ηλικία πρώτης εμφάνισης των ενδείξεων της διαταραχής υπολογίζεται μεταξύ 2 και 4 ετών, όπου τα παιδιά αρχίζουν τα καταλαβαίνουν τις διαφορές των δύο φύλων και αρχίζουν να υιοθετούν πρότυπα συμπεριφοράς που χαρακτηρίζουν το φύλο τους. Ωστόσο, παραπέμπονται σε ειδικό στην ηλικία έναρξης του σχολείου, καθώς οι γονείς αρχίζουν να ανησυχούν ότι η συμπεριφορά του παιδιού τους δεν αποτελεί ένα παροδικό φαινόμενο στα πλαίσια της φυσιολογικής ανάπτυξης που θα ατονήσει με το πέρασμα του χρόνου.
Για την αντιμετώπιση της διαταραχής ταυτότητας φύλου απαιτείται θεραπεία. Αυτή έχει καλύτερα αποτελέσματα όταν εφαρμόζεται κατά την παιδική ηλικία παρά στην εφηβεία. Μάλιστα όσο νωρίτερα εφαρμοστεί τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα. Στόχος της θεραπείας είναι η οικειοποίηση του κοινωνικού ρόλου του φύλου και η υιοθέτηση και η εκμάθηση των κοινωνικών συμπεριφορών που συνοδεύουν την ταυτότητα του φύλου. Ωστόσο, πέρα από αυτά τα θέματα κοινωνικοποίησης σημαντικό ρόλο στη θεραπεία παίζει η άμβλυνση της δυσφορίας του παιδιού για το φύλο του και η συναισθηματική ανακούφιση του παιδιού. Αυτό επιτυγχάνεται με το να βοηθηθεί το παιδί να αγαπήσει το σώμα του και αυτό που είναι, να αποδεχτεί τη διαφορετικότητά του και να ενθαρρυνθεί να ταυτιστεί και να λειτουργεί σε αρμονία με το ρόλο του βιολογικού του φύλου. Η ατομική ψυχοθεραπεία του παιδιού στοχεύει βραχυπρόθεσμα στη μείωση ή την εξαφάνιση του κοινωνικού αποκλεισμού του παιδιού και μακροπρόθεσμα στην πρόληψη της ομοφυλοφιλίας ή της διαταραχής ταυτότητας φύλου στην ενήλικο ζωή.

Βιβλιογραφία
Κάκουρος, Ε., & Μανιαδάκη, Κ. (2006). Ψυχοπαθολογία παιδιών και εφήβων: Αναπτυξιακή προσέγγιση. Αθήνα: Εκδόσεις Τυπωθήτω.

Keefe, O.T. (1999). Gender & Sex Identity Disorder versus Sex, Gender and Sexuality Exploration. In XVI Harry Benjamin International Gender Dysphoria Association Symposium: Reflections on «Transsexualism and Sex Reassignment» 1969 – 1999.  London (17-21 August 1999).
Rekers, G.A., & Kilgus, M.D. (1997). Cross-sex behavior problems. Ιn R.A. Hoekelman, S. Blatman, S.B. Friedman, N.M. Nelson & H.M. Seidel (Eds.), Primary paediatric care: 3rd edition. St. Louis, MO: C.V. Mosby Publishing Company.
Zucker, K.J. (2000). Gender Identity Disorder. In A.J. Sameroff, M. Lewis, & S.M. Miller (Eds.) Handbook of Developmental Psychopathology, 2nd edition (pp. 671-686). New York: Kluwer Academic / Plenum Publishers.

Latest from the Blog

Υπέροχα έργα τέχνης από την Αλμπέτα

Στο σημερινό μας άρθρο θα γνωρίσουμε την Αλμπέτα η οποία κατάγεται από την Πάτρα, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια μεγάλη οικογένεια. Έχει σπουδάσει Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο της Πάτρας και συνέχισε τις σπουδές της στο Λάνκαστερ του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου πήρε το MSc στην Επιχειρησιακή Έρευνα. Η δουλειά της ήταν να συμβουλεύει εταιρίες για το […]

Διεθνής Ημέρα Σχολικών Γευμάτων

Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Διεθνής Ημέρα Σχολικών Γευμάτων (International School Meals Day) στις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία και σύντομα σε ολόκληρο τον κόσμο, σύμφωνα με τους διοργανωτές της. Στόχος των σχετικών εκδηλώσεων είναι: Η ενημέρωση γονέων, δασκάλων και μαθητών για την σπουδαιότητα της θρεπτικής ποιότητας των σχολικών γευμάτων. Η υιοθέτηση υγιών διατροφικών […]

Η Κατερίνα απ’ την Αγγελική κάνει αποκαλύψεις για τη συνέχεια της σειράς!

Η Κατερίνα απ’ την Αγγελική μίλησε στο «7 Μέρες tv» και τον Γιάννη Βίτσα για τις εξελίξεις στη σειρά, ενώ αναφέρθηκε και στον Γκυ Ζιρώ, τον διάσημο παππού της, ο οποίος εισήγαγε το θέατρο στο ραδιόφωνο. Τι κοινά στοιχεία έχει η Άλκιστις Ζιρώ με την Κατερίνα; Πώς θα εξελιχθεί η σχέση της με τον Δημήτρη; […]

Κατηγορίες:Γονείς

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: