Βύλιζα: ένα υπόδειγμα πολιτισμικής διαχείρισης στα Τζουμέρκα

Πέτρινο μοναστήρι, σε υψόμετρο χίλια μέτρα, μέσα στους δασωμένους όγκους των Τζουμερκιώτικων βουνών. Κτισμένο σ’ ένα «σιάδι», ένα ίσιωμα σαν φυσική πλατεία στο χείλος του γκρεμού, και από κάτω, απ’ το φαράγγι, έρχεται το βουητό από τρία ποτάμια, όπως κυλάνε ξέχωρα μέχρι να ενωθούν στην κοίτη του Αράχθου.

Το αυτοκίνητο σταματά στο Ματσούκι, ένα από τα μεγάλα βλαχόφωνα χωριά της νότιας Πίνδου- λίγο πριν τα πρώτα σπίτια, στα αριστερά του δρόμου ξεκινάει το μονοπάτι, ενάμιση χιλιόμετρο μέχρι την Ιερά Μονή της Βύλιζας. Αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, από το έμπα του μονοπατιού φαινόταν να αστραφτοκοπάει. «Κάστρο Βύλιζα» ονοματίζει την μεταβυζαντινή Μονή μια τοπική λαϊκή ρήση- και υπάρχουν αλήθεια πολεμίστρες στα «τείχη» της και, ακόμα, ιστορίες (παραμυθίες της παράδοσης) για επαναστατημένους κλέφτες που βρίσκαν καταφύγιο εκεί στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας.

Δεν είναι όμως η αρχιτεκτονική της, ούτε το κάδρο του τοπίου ή οι θρύλοι που καθιστούν την Βύλιζα τόσο αξιοπρόσεκτη, σπάνια ή μοναδική. Σ’ αυτό το απομακρυσμένο, άλλοτε εξαιρετικά δυσπρόσιτο μοναστήρι, δεν βρέθηκαν λείψανα αγίων αλλά απομεινάρια και σπαράγματα μιας πλούσιας βιβλιοθήκης- 14 χειρόγραφα της Βύλιζας φυλάσσονται στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Και στο μουσείο του Ματσουκίου, ο επισκέπτης μάλλον αιφνιδιάζεται ευχάριστα- σε ένα χωριό μες στα έλατα, σε μια αίθουσα περιτριγυρισμένη από πέτρινα σπίτια,εκτίθενται 58 μεταβυζαντινές εικόνες από τον 15ο αι. και δώθε, έργα σπουδαίων ζωγράφων της Κρητικής και Επτανησιακής Σχολής, αλλά και ανώνυμων, λαϊκών αγιογράφων της Ηπείρου.

Το ίδιο το μοναστήρι είναι άδειο από καλογέρους αλλά ανοιχτό, φιλόξενο σε προσκυνητές και επισκέπτες– ο ξενώνας του είναι καταπληκτικός. Δεν ήταν πάντα έτσι τα πράγματα, τόσο φροντισμένα. Το μοναστήρι από τότε που ερήμωσε από καλογέρους στα τέλη του 19ου αι, το κρατούσαν ανοιχτό βοσκοί, τους το παραχωρούσε η κοινότητα για να μην εγκαταλειφθεί τελείως. Τα κελιά του όμως είχαν γίνει στάβλοι, γκρεμίζονταν απ’ τον χρόνο. Οι αγιογραφίες είχαν σκεπαστεί από την αιθάλη των κεριών απανωτών αιώνων, τα χειρόγραφα είχαν καταντήσει προσανάμματα των καντηλιών.

HUFFPOST GR
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s