Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΔΡΟΜΗ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΤΗΣ ΣΥΡΟΥ!

Η Ερμούπολη ήταν η πρώτη και σημαντικότερη πόλη της Ελλάδας που φιλοξένησε Έλληνες πρόσφυγες και Ποντίους που διώχτηκαν από την Τουρκία στην μικρασιατική καταστροφή…. Μακάρι να τα ήξερε αυτά ο Υπουργός παιδείας που έχει κλείσει τα ΙΕΚ αφήνοντας όπως σε όλη την Ελλάδα χιλιάδες μαθητές στον αέρα με κατεστραμμένα όνειρα.

Το Στρατόπεδο της Σύρου που λειτουργούσε αρχικά ως το μεγαλύτερο ορφανοτροφείο της Μεσογείου, αργότερα Αναμορφωτήριο και στη συνέχεια έως τις μέρες μας το ΤΕΘ Ερμούπολης – Στρατόπεδο «Λοχαγού Ζαφείρη Απόστολου» το οποίο αξίζει να γνωρίζετε ότι έχει συμπληρώσει ογδόντα χρόνων συνεχούς παρουσίας Μονάδων και Υπηρεσιών του Ελληνικού Στρατού στη Σύρο.

To 1923 μετά την Μικρασιατική καταστροφή, πολλά ορφανά παιδιά φιλοξενήθηκαν στο νεοσύστατο Αμερικάνικο Ορφανοτροφείο Σύρου. Το ορφανοτροφείο στεγάζονταν στην Ερμούπολη κοντά στους πρόποδες του λόφου «Αυγό» και για την ανέγερση του απαλλοτριώθηκε μεγάλη έκταση. Χτίστηκαν τρεις μεγάλες οικοδομές αρρένων, θηλέων και προσωπικού, όλα με έξοδα της Αμερικανικής Φιλανθρωπικής Οργάνωσης «American Near East Relief». «. Με τη βοήθεια της ελληνικής κυβέρνησης, η Near East Relief μετέφερε περισσότερα από 16.000 παιδιά κατά μήκος του Αιγαίου από το τέλος του 1923. Περίπου 9.000 από τα παιδιά ήταν Αρμένιοι. Οι άλλοι ήταν ελληνικής εθνικότητας που είχαν μείνει ορφανά και εκτοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας του ελληνικού πληθυσμού της Ανατολίας.

Αν και η Ελλάδα είχε προτείνει να δεχθεί τα ορφανά παιδιά, δεν υπήρχαν αρκετά υφιστάμενα ορφανοτροφεία στην Ελλάδα για να τα φιλοξενήσει. Τα περισσότερα από τα παιδιά πέρασαν το καλοκαίρι ζώντας σε προσωρινά καταλύματα, τα οποία περιελάμβαναν παραθαλάσσια θέρετρα και τα ξενοδοχεία που παραχώρησαν χώρο γι΄ αυτό το σκοπό. Η Near East Relief διαβεβαίωσε την ελληνική κυβέρνηση ότι τα παιδιά δεν θα γίνουν βάρος
Η ελληνική κυβέρνηση χορήγησε Near East Relief τη χρήση ενός μεγάλου αγροτεμαχίου στη Σύρο στις Κυκλάδες.Η γη, επελέγη ειδικά εξαιτίας της εξαιρετικής γεωργικής προοπτικής της.

Στο κείμενο του κ. Ζαχαρία Δρόσου, ο οποίος ήταν ένα από αυτά τα προσφυγόπουλα, αναφέρεται το παρακάτω: “Τα παιδιά αυτά από τις κατά καιρούς σφαγές και διώξεις των Τούρκων εναντίον των Ποντίων, των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και των Αρμενίων, πολλά εξ αυτά κατέφευγαν στα βουνά να διασωθούν. Μέλη της οργανώσεως αυτής με αυταπάρνηση και κίνδυνο της ζωής των διέτρεχαν τα βουνά και περισυνέλαγαν τα δυστυχή αθώα πλάσματα.” Μετά από έρευνα που έγινε μέσα στο στρατόπεδο του αρχαιολόγου κ. Λευτέρη Ζώρζου σε συνεργασία με τον Διοικητή κ. Δημήτρη Μπούνταλη βρέθηκαν μέσα στα ξύλινα πατώματα. κείμενα, προσωπικά αντικείμενα των παιδιών, αυτοσχέδια παιχνίδια, κομμάτια από ρούχα, σόλες των παπουτσιών τους.

Ανάμεσα στα προσωπικά αντικείμενα που βρέθηκαν μέσα στα πατώματα υπάρχουν διάφορα σημειώματα, στοιχεία καταγραφής, παιχνίδια όπως αυτοσχέδια πούλια από πιάτα και πολλά τμήματα από ρούχα. Δυστυχώς, μέχρι στιγμής δεν έχει μελετηθεί εκτενώς αυτή η πολύ σημαντική φάση της ιστορίας του νησιού.
Τα δε κτήρια αποτελούν ένα μοναδικό μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς και ένα από τα διαχρονικά σύμβολα πολυπολιτισμικότητας.

Αν και το χρονικό όριο του φιλανθρωπικού έργου της A.N.E.R. ήταν περιορισμένο και κύριο μέλημά της ήταν η προσωρινή περίθαλψη των παιδιών, η οργάνωση, εκτός από τροφή και στέγη, τους παρείχε εκπαίδευση και τα απογεύματα μάθαιναν διάφορες τέχνες, ανάλογα με την κλίση του κάθε παιδιού για την μετέπειτα επαγγελματική τους αποκατάσταση.

Η Near East Relief έβαλε στόχο την οικοδόμηση ενός σχολείου ορφανοτροφείου με κοιτώνες, αίθουσες διδασκαλίας, εργαστήρια και χώρους παιχνιδιού. Η Near East Relief προσέλαβε ενήλικες πρόσφυγες για να βοηθήσουν στην οικοδόμηση των νέων εγκαταστάσεων, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας έγινε από τους μελλοντικούς κατοίκους του.

Αρχικά τα ορφανά της Near East Relief έμεναν σε σκηνές ενώ παράλληλα ενώ βοηθούσαν στο χτίσιμο των νέων σπιτιών τους. Τα ορφανά και οι πρόσφυγες έσκαψαν και 14 μαγκανοπήγαδα για να παρέχουν νερό για το ορφανοτροφείο.

Μόλις ολοκληρώθηκε, το ορφανοτροφείο στο Σύρου στέγασε κατευθείαν από 2.200 έως 3.000 παιδιά. Η ομάδα αποτελούνταν εξίσου από παιδιά, Αρμενίων και Ελλήνων. Ως ένα από τα μεγαλύτερα ορφανοτροφεία στο σύστημα της Near East Relief, η Σύρα πρόσφερε περισσότερα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης από οποιαδήποτε άλλη εγκατάσταση.

Παρά την κάπως γρήγορη διαδικασία δημιουργίας του ορφανοτροφείου στη μέση μιας προσφυγικής κρίσης, η εκπαίδευση ήταν υψίστης σημασίας. Οι εργαζόμενοι της Near East Relief πραγματοποίησαν μια προσεκτική έρευνα των τοπικών συνηθειών στην Ερμούπολη και τον Πειραιά ώστε να επιλέξουν να προσφέρουν προγράμματα προσαρμοσμένα στις τοπικές ανάγκες.
Δημοφιλή θέματα για τα αγόρια περιλάμβαναν ηλεκτρονικά, κατασκευή επίπλων, μεταλλουργία, και υδραυλικές εγκαταστάσεις.

Τα κορίτσια μάθαιναν τις δεξιότητες του νοικοκυριού και είχαν τη δυνατότητα να σπουδάσουν νοσηλευτική ή διδασκαλία.

Μέχρι το 1924, στη Σύρο λειτουργούσε ένα λειτουργικό νοσοκομείο με ένα πλήρες πρόγραμμα νοσηλευτικής. Βασικά μαθήματα δημοτικού σχολείου διδάσκονταν στα ελληνικά.

Οι μορφωτικές υπηρεσίες του Ορφανοτροφείου ήταν ποικίλες και πρότυπες για τα δεδομένα της εποχής.

Λειτούργησε μέσα εξατάξιο και διθέσιο σχολείο, όπως και ξεχωριστά ειδικευμένα τμήματα για την επαγγελματική αποκατάσταση των τροφίμων (κέντημα, βιβλιοδεσία, η τέχνη του παπουτσή κ.λπ.). Στα παιδιά δίνονταν η ευκαιρία αργότερα να σπουδάσουν στο γυμνάσιο και στο πανεπιστήμιο του νησιού.

Πολλές μαρτυρίες προσφύγων πρώτης και δεύτερης γενιάς που μαθήτευσαν εκεί μιλούν για το υψηλό επίπεδο στην εκπαίδευση, στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στην υγιεινή.
Τα αγόρια εργάστηκαν με εισαγόμενο εξοπλισμό και προμήθειες.

Η Near East Relief έστειλε σπόρους από την Αμερική για να συμβάλει στην αναζωογόνηση της ελληνικής γεωργίας. Τα αγόρια ανέπτυξαν μια πλούσια ποικιλία λαχανικών με μεγάλη διάρκεια ζωής, συμπεριλαμβανομένων λάχανα, ραπανάκια, πατάτες.

Το αγρόκτημα συνέβαλε στο να είναι το ορφανοτροφείο αυτάρκης, ενώ κατάρτιζε τους διαμένοντες για ένα μέλλον στη γεωργία.

Τα αγόρια εκπαιδεύτηκαν επίσης σε εισαγόμενα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών, κότες και αγελάδες. Έμαθαν για την εκτροφή ζώων για την αναπαραγωγή τους. Μέσα από την προσεκτική κτηνοτροφία, οι νέοι γεωργοί έκτρεφαν ζώα που θα παρήγαγαν περισσότερο γάλα, κρέας, αυγά και από τους προγόνους τους.

Όλα τα αγόρια εργάζονταν τουλάχιστον μισή ημέρα. Το υπόλοιπο της ημέρας το αφιέρωναν στη γενική εκπαίδευση. Τα μεγαλύτερα αγόρια εργάζονταν πλήρως. Εκτός από την επαγγελματική κατάρτιση, τα αγόρια έμαθαν για την υγιή ζωή και τον σωστό πολίτη, σε μια προσπάθεια να τους προετοιμάσει για την ανεξαρτησία τους σε ηλικία 16 ετών.

Οι απασχολημένοι μαθητές εκμεταλλεύτηκαν την προγραμματισμένη ώρα του παιχνιδιού.

Ο εργαζόμενος στη Near East Relief, Fred Midgley και η σύζυγός του Carrie θυμούνται ότι έβλεπαν τα νεότερα αγόρια να παίζουν παιχνίδια στην αυλή, η οποία ήταν ορατή από το παράθυρο του υπνοδωματίου τους.

Και τα αγόρια και τα κορίτσια απολάμβαναν επισκέψεις στην παραλία, καθώς και τα ταξίδια με διανυκτέρευση σε κάμπινγκ στο κοντινό στρατόπεδο στη Βάρη.

Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920 «η Αμερικανική Σχολή», όπως οι Έλληνες το ονόμαζαν, είχε αποκτήσει εξαιρετική φήμη στην Ελλάδα.

Οι ντόπιοι αγρότες ζητούσαν να στείλουν τους δικούς τους γιους να σπουδάσουν στη Σύρο. Ήταν επίσης το τελευταίο ορφανοτροφείο της Near East Relief της.

Δεδομένου ότι οι εργασίες της Near East Relief πλησίαζαν στο τέλος τους το 1929, η Σύρος συνέχισε να εστιάζει στην εκπαίδευση, ενώ τα άλλα ορφανοτροφεία είχαν ως προτεραιότητα την επανατοποθέτηση στην αγορά εργασίας.

Μέχρι το 1930, παιδιά 7.000 Ελλήνων και Αρμενίων είχαν ζήσει και σπουδάσει στη Σύρο.

Το ίδρυμα λειτούργησε μέχρι και το 1929, ενώ αργότερα έγινε στρατόπεδο. Σήμερα εκθέτονται φωτογραφίες και εκθέματα από την καθημερινή ζωή του ιδρύματος, σε ένα μικρόμουσειακό χώρο μέσα στο στρατόπεδο

Πηγές. από το βιβλίο του κ. Δρόσου και κείμενα του αρχαιολόγου κ. Λευτέρη Ζώρζο (ο οποίος υπηρέτησε στο στρατόπεδο της Σύρου) Ομάδα του Syros Agenda. Near East Relief Historical Society Digital Museum Ιστορικό Αρχείο ΕΡΤ προσωπικές έρευνες και αρχεία.

δημοσιογράφος και ιστορικός Παναγιώτης Κουλουμπής

alithinesgynaikes.gr
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s